REEV Electric Vehicle in India: आजकाल रस्त्यावर इलेक्ट्रिक गाड्यांची संख्या झपाट्याने वाढताना दिसते आहे. शांत ड्रायव्हिंग, जबरदस्त पिकअप आणि कमी खर्च यामुळे अनेकांना ईव्ही खरेदी करण्याची इच्छा असते. मात्र तरीही कित्येक ग्राहक Ev घेण्याचे टाळतात. यामागचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे ‘रेंज अँझायटी’ (Range Anxiety)—म्हणजेच लांबच्या प्रवासात बॅटरी संपली आणि महामार्गावर चार्जिंग स्टेशन मिळाले नाही तर काय करायचे? ग्राहकांच्या याच मोठ्या समस्येवर मात करण्यासाठी जागतिक ऑटो बाजारात सध्या एका नव्या तंत्रज्ञानाची प्रचंड चर्चा सुरू आहे, ज्याचे नाव आहे REEV म्हणजेच ‘रेंज एक्सटेंडेड इलेक्ट्रिक व्हेईकल’ (Range Extended Electric Vehicle).
हे तंत्रज्ञान नेमके काय आहे आणि हे सामान्य इलेक्ट्रिक कार किंवा हायब्रिड गाड्यांपेक्षा कसे वेगळे ठरते, हे अगदी साध्या आणि सोप्या शब्दांत समजून घेऊया.
गाडी चालेल विजेवर, पण सोबतीला असेल पेट्रोलचा जनरेटर!
साध्या शब्दांत सांगायचे तर, REEV ही मुळात एक अस्सल इलेक्ट्रिक कारच असते, पण तिच्यात आणीबाणीच्या वेळी वीज तयार करण्यासाठी एक लहान पेट्रोल इंजिन आणि जनरेटर असतो.
यात सर्वात महत्त्वाचा फरक असा की, या गाडीची चाके पेट्रोल इंजिन नव्हे, तर फक्त इलेक्ट्रिक मोटरच फिरवते. मग यातील पेट्रोल इंजिनाचे नेमके काम काय? तर गाडी सोबत फिरणारा एक ‘होम जनरेटर’ असण्यासारखे याचे काम आहे. जोपर्यंत गाडीच्या बॅटरीमध्ये चार्जिंग आहे, तोपर्यंत ती एखाद्या सामान्य ईव्हीसारखी शांत आणि शून्य उत्सर्जनात धावते. मात्र जशी बॅटरी एका ठराविक मर्यादेच्या खाली येते, तसे गाडीतील हे लहान पेट्रोल इंजिन आपोआप सुरू होते. हे इंजिन जनरेटरला फिरवून वीज तयार करते आणि ही वीज थेट इलेक्ट्रिक मोटरला किंवा बॅटरीला पुरवली जाते. म्हणजेच चार्जिंग स्टेशन मिळाले नाही तरी गाडी रस्त्यात बंद पडत नाही, तर ती पेट्रोलच्या मदतीने वीज बनवून पुढे धावत राहते.
सामान्य EV आणि हायब्रिड कारपेक्षा REEV किती वेगळी?
अनेकदा लोक REEV, हायब्रिड (Hybrid) आणि प्लग-इन हायब्रिड (PHEV) यांच्यात गोंधळात पडतात. पण या तिघांची कार्यपद्धती एकमेकांपासून बरीच वेगळी आहे:
प्युअर ईव्ही (BEV): टाटा नेक्सॉन ईव्ही किंवा महिंद्रा XUV400 सारख्या पूर्ण इलेक्ट्रिक गाड्यांमध्ये पेट्रोलचा थेंबही नसतो. बॅटरी संपली की गाडी थांबते आणि तिला बाह्य चार्जरनेच चार्ज करावे लागते.
पारंपरिक हायब्रिड (Strong Hybrid): ग्रँड विटारा किंवा इनोव्हा हायक्रॉससारख्या गाड्यांमध्ये पेट्रोल इंजिन थेट चाकांना गती देते. कधी मोटर तर कधी इंजिन चाके फिरवते.
REEV तंत्रज्ञान: इथे चाकांना फक्त इलेक्ट्रिक मोटरच फिरवत असल्याने ड्रायव्हिंगचा अनुभव १००% ईव्हीसारखाच—म्हणजेच अतिशय शांत आणि तत्काळ पिकअप देणारा मिळतो. पेट्रोल इंजिनचा चाकांशी थेट यांत्रिक संबंध नसून ते केवळ वीज बनवण्याचे काम करते.
हेही वाचा: BYD चा लक्झरी Ev ब्रँड DENZA करतोय भारतात एन्ट्री! Vellfire आणि Mercedes ला थेट आव्हान; पाहा काय असेल खास?.
भारतीय परिस्थितीसाठी REEV हे वरदान ठरेल का?
भारतासारख्या मोठ्या देशात शहरांमध्ये चार्जिंग स्टेशन्सचे जाळे वेगाने विस्तारत असले, तरी गावाकडे जाताना किंवा दुर्गम महामार्गांवर अजूनही खात्रीशीर फास्ट चार्जर मिळणे कठीण जाते. अशा वेळी रोजच्या शहरातल्या ४० ते ५० किमीच्या प्रवासासाठी गाडी रात्री घरात चार्ज करून ती पूर्ण ईव्ही म्हणून वापरता येते. मात्र जेव्हा कुटुंबासोबत गावाकडे किंवा लांबच्या ट्रिपला जायचे असेल, तेव्हा पेट्रोल पंपावरून नेहमीसारखे पेट्रोल भरून निर्धास्तपणे प्रवास करता येतो.
जागतिक बाजारात हे तंत्रज्ञान आधीच लोकप्रिय होत आहे. उदाहरणार्थ, चीनी कंपनी लीपमोटरच्या (Leapmotor C10 REEV) मॉडेलने बॅटरी आणि रेंज एक्सटेंडरच्या जोरावर तब्बल ९५० किमीपेक्षा जास्त एकत्रित रेंजचा दावा केला आहे. भारतातही या तंत्रज्ञानाबाबत कंपन्या चाचपणी करत आहेत. चेरीच्या (Chery) एक्सिड ईएक्स७ आणि ईटी८ सारख्या मॉडेल्सच्या पेटंट आणि चाचण्यांसंदर्भात ऑटो क्षेत्रात हालचाली नोंदवल्या गेल्या आहेत.
फायदे भरपूर, पण काही मर्यादाही समजून घ्यायला हव्यात
कोणत्याही तंत्रज्ञानाप्रमाणे REEV चे जसे फायदे आहेत, तसेच काही व्यावहारिक पैलूही आहेत:
जमेची बाजू:
लांबच्या प्रवासात गाडी बंद पडण्याची कोणतीही भीती उरत नाही. बॅटरीवर चालताना खर्चात मोठी बचत होते आणि पेट्रोल पंपावर २ मिनिटांत इंधन भरून पुन्हा प्रवास सुरू करता येतो.
दुसरी बाजू:
गाडीमध्ये मोठ्या बॅटरीसोबत पेट्रोल इंजिन, जनरेटर, एक्झॉस्ट आणि इंधनाची टाकी अशा सिस्टीम्स असल्यामुळे गाडीचे वजन वाढते आणि इंजिनिअरिंग गुंतागुंतीचे होते. तसेच पेट्रोलचा वापर होत असल्याने तिला पूर्णपणे ‘झिरो एमिशन’ (शून्य प्रदूषण) वाहन म्हणता येत नाही.
भारतीय ग्राहकांसाठी ही मधली सुवर्णवाट ठरू शकते काय?
जोपर्यंत देशातील कानाकोपऱ्यात, प्रत्येक महामार्गावर आणि गावागावांत हाय-स्पीड चार्जिंग स्टेशन्सचे जाळे पूर्णपणे उभे राहत नाही, तोपर्यंत REEV हे भारतीय ग्राहकांसाठी सर्वात सुरक्षित आणि व्यावहारिक पाऊल ठरू शकते. ईव्हीचे फायदे आणि महामार्गावर सहज मिळणाऱ्या पेट्रोलचा भरवसा एकत्र देणारे हे तंत्रज्ञान आगामी काळात भारतीय ऑटो बाजाराचे चित्र नक्कीच बदलू शकते.
हेही वाचा: सिंगल चार्जमध्ये 715 किमी धावणार! Mercedes ची हाय-स्पीड लक्झरी EV पुण्यात होणार तयार; 4 नोव्हेंबरला एन्ट्री.
